خبرگزاری حوزه | نادر فلاح، بازیگر سینما و تلویزیون در گفت‌وگو با خبرگزاری حوزه با بیان اینکه پرداختن به موضوع دفاع مقدس و معرفی قهرمانان این دوران، به‌ویژه شهدا، یک ضرورت فرهنگی و اجتماعی است، اظهار کرد: ما به‌عنوان هنرمند وظیفه داریم درباره اتفاقات مهم تاریخ معاصر کشورمان صحبت کنیم و اجازه ندهیم فداکاری‌ها و ازخودگذشتگی‌های نسلی که برای حفظ این سرزمین از جان خود گذشتند، به فراموشی سپرده شود. دفاع مقدس بخشی از هویت تاریخی و اجتماعی ماست و اگر قرار است نسل‌های آینده شناخت درستی از گذشته خود داشته باشند، باید بتوانیم این تاریخ را با زبان هنر برای آن‌ها روایت کنیم.
وی با اشاره به ظرفیت‌های هنر برای انتقال مفاهیم انسانی و ارزشی افزود: هنر این امکان را دارد که مفاهیم بزرگی مانند ایثار، فداکاری، شجاعت و مسئولیت‌پذیری را از حالت شعار خارج کند و به تجربه‌ای ملموس برای مخاطب تبدیل سازد. وقتی درباره یک شهید فیلم می‌سازیم یا داستان زندگی او را در قالب یک اثر نمایشی روایت می‌کنیم، در واقع فرصتی فراهم می‌کنیم تا مخاطب با یک انسان واقعی، دغدغه‌ها، احساسات، ترس‌ها، امیدها و انتخاب‌های او آشنا شود. چنین روایتی می‌تواند بسیار تأثیرگذارتر از بیان مستقیم مجموعه‌ای از مفاهیم و ارزش‌ها باشد.
این بازیگر سینما و تلویزیون با تأکید بر ضرورت شناخت دقیق شخصیت شهدا تصریح کرد: شهدا را نباید صرفاً به‌عنوان نام‌هایی در کتاب‌های تاریخ یا تصاویر نصب‌شده بر دیوارها بشناسیم. آن‌ها پیش از آنکه به جبهه بروند، انسان‌هایی مانند دیگران بودند؛ خانواده داشتند، آرزوهایی را در سر می‌پروراندند، نگران آینده بودند و برای زندگی خود برنامه‌ریزی می‌کردند. آنچه شخصیت آن‌ها را متمایز کرد، انتخابی بود که در موقعیتی دشوار انجام دادند. پرداختن به همین جنبه‌های انسانی می‌تواند شناخت جامعه از شهدا را عمیق‌تر کند و نشان دهد که بزرگی آن‌ها در تصمیم‌ها و رفتارهایشان ریشه داشته است.
فلاح ادامه داد: اگر بخواهیم نسل جوان با قهرمانان دفاع مقدس ارتباط برقرار کند، باید بتوانیم از زندگی واقعی آن‌ها حرف بزنیم. جوان امروز پرسش‌های خودش را دارد و طبیعی است که بخواهد بداند یک شهید چگونه زندگی می‌کرده، چه ویژگی‌هایی داشته، با چه مشکلاتی روبه‌رو بوده و چگونه به تصمیمی رسیده که حاضر شده است از جان خود بگذرد. پاسخ‌دادن به این پرسش‌ها نیازمند تحقیق، مطالعه و شناخت دقیق است. نمی‌توان بدون شناخت کافی از شخصیت‌ها و فضای تاریخی آن دوران، اثری ساخت و انتظار داشت که مخاطب با آن ارتباطی عمیق برقرار کند.
وی با بیان اینکه پرداختن به دفاع مقدس نباید به مناسبت‌های خاص محدود شود، گفت: یکی از نکات مهم این است که موضوع دفاع مقدس در تمام طول سال مورد توجه قرار گیرد. البته مناسبت‌هایی مانند هفته دفاع مقدس فرصت مناسبی برای بازخوانی تاریخ و یادآوری رشادت‌های رزمندگان و شهداست، اما نباید تصور کنیم که وظیفه ما تنها در همین روزها خلاصه می‌شود. دفاع مقدس بخشی از تاریخ کشور ماست و باید در برنامه‌ریزی‌های فرهنگی، تولیدات سینمایی و تلویزیونی و فعالیت‌های هنری جایگاهی مستمر داشته باشد.
این هنرمند با اشاره به مسئولیت سینما و تلویزیون در بازنمایی این دوران اظهار کرد: سینما و تلویزیون به دلیل گستردگی مخاطبان خود می‌توانند نقش مهمی در معرفی قهرمانان دفاع مقدس ایفا کنند. یک فیلم یا مجموعه تلویزیونی موفق این قابلیت را دارد که زندگی یک شهید یا گروهی از رزمندگان را به مخاطبانی معرفی کند که شاید پیش از آن اطلاعات چندانی درباره آن‌ها نداشته‌اند. البته تحقق این هدف به کیفیت اثر بستگی دارد. صرف انتخاب یک موضوع ارزشمند به این معنا نیست که نتیجه کار نیز اثری تأثیرگذار خواهد بود. برای رسیدن به چنین نتیجه‌ای باید از نظر فیلمنامه، کارگردانی، بازیگری و سایر عناصر تولید، دقت و حساسیت کافی وجود داشته باشد.
وی افزود: در تولید آثار مرتبط با دفاع مقدس، پژوهش اهمیت بسیار زیادی دارد. نویسنده و کارگردان باید تا حد امکان به اسناد، خاطرات، روایت‌های خانواده شهدا و گفته‌های همرزمان آن‌ها دسترسی داشته باشند. هرچه شناخت عوامل تولید از شخصیت‌ها و شرایط تاریخی دقیق‌تر باشد، امکان خلق اثری باورپذیرتر فراهم می‌شود. مخاطب نیز زمانی می‌تواند با یک اثر ارتباط برقرار کند که احساس کند با انسان‌هایی واقعی و موقعیت‌هایی قابل درک روبه‌روست، نه با شخصیت‌هایی که صرفاً برای انتقال یک پیام طراحی شده‌اند.
فلاح با تأکید بر اینکه قهرمان‌پردازی در آثار دفاع مقدس باید با شناخت واقعیت‌های انسانی همراه باشد، بیان کرد: قهرمان کسی نیست که هیچ ضعف، نگرانی یا تردیدی نداشته باشد. اتفاقاً شناخت دشواری‌هایی که یک انسان در مسیر تصمیم‌گیری با آن‌ها مواجه می‌شود، به درک بهتر شجاعت و بزرگی او کمک می‌کند. وقتی مخاطب بداند یک رزمنده در شرایطی دشوار، با وجود نگرانی‌های طبیعی انسانی، مسئولیت خود را پذیرفته و برای دفاع از دیگران تلاش کرده است، بهتر می‌تواند معنای ایثار را درک کند. بنابراین، نمایش وجوه انسانی شخصیت‌ها نه‌تنها از ارزش قهرمانان کم نمی‌کند، بلکه به باورپذیری و تأثیرگذاری روایت می‌افزاید.
این بازیگر درباره ضرورت توجه به خانواده‌های شهدا نیز گفت: خانواده‌های شهدا بخش مهمی از روایت دفاع مقدس هستند و پرداختن به زندگی آن‌ها می‌تواند ابعاد دیگری از این واقعه تاریخی را برای مخاطب روشن کند. وقتی از شهدا سخن می‌گوییم، نباید فراموش کنیم که رفتن هر یک از آن‌ها چه تأثیری بر زندگی پدر، مادر، همسر، فرزندان و دیگر اعضای خانواده‌شان گذاشته است. روایت این تجربه‌ها می‌تواند درک عمیق‌تری از مفهوم فداکاری ایجاد کند و نشان دهد که آثار جنگ تنها به میدان نبرد محدود نمی‌شود، بلکه در زندگی خانواده‌ها و جامعه نیز ادامه پیدا می‌کند.
وی با اشاره به نقش نسل جوان در حفظ حافظه تاریخی کشور اظهار کرد: نسل جدید برای شناخت گذشته خود به منابع قابل اعتماد و روایت‌های جذاب نیاز دارد. اگر ما نتوانیم این تاریخ را به زبانی متناسب با نیازها و پرسش‌های امروز بیان کنیم، ممکن است فاصله‌ای میان جوانان و بخش مهمی از تاریخ معاصر کشور ایجاد شود. وظیفه ما این است که زمینه گفت‌وگو میان نسل‌ها را فراهم کنیم؛ به‌گونه‌ای که جوانان بتوانند با پرسش‌های خود وارد این بحث شوند و پاسخ‌هایی دقیق، صادقانه و مستند دریافت کنند. نباید از پرسش‌کردن نسل جدید نگران باشیم، بلکه باید آن را فرصتی برای شناخت عمیق‌تر تاریخ بدانیم.
فلاح ادامه داد: به نظرم یکی از راه‌های مؤثر برای نزدیک‌کردن نسل جوان به فرهنگ دفاع مقدس، استفاده از قالب‌های متنوع هنری است. فیلم سینمایی و مجموعه تلویزیونی تنها ابزارهای موجود نیستند و می‌توان از مستند، تئاتر، آثار کوتاه و قالب‌های جدید روایت نیز بهره برد. هر قالبی مخاطبان و ظرفیت‌های خاص خود را دارد و اگر بتوانیم متناسب با ویژگی‌های هر رسانه برنامه‌ریزی کنیم، امکان ارتباط با طیف گسترده‌تری از جامعه فراهم می‌شود. آنچه اهمیت دارد، حفظ کیفیت، صداقت در روایت و توجه به نیازهای واقعی مخاطب است.
وی با بیان اینکه ساخت آثار دفاع مقدسی نیازمند حمایت و برنامه‌ریزی بلندمدت است، تصریح کرد: تولید چنین آثاری نباید صرفاً به تصمیم‌های مقطعی وابسته باشد. برای ساخت فیلم‌های ماندگار، به فیلمنامه‌های خوب، فرصت کافی برای تحقیق، امکانات مناسب تولید و اعتماد به هنرمندان نیاز داریم. گاهی یک موضوع ارزشمند به دلیل شتاب‌زدگی در تولید یا آماده‌نبودن فیلمنامه، آن‌طور که باید به نتیجه نمی‌رسد. اگر می‌خواهیم درباره شهدا و قهرمانان جنگ آثاری درخور تولید کنیم، باید از مرحله پژوهش تا اکران و پخش، نگاه جدی و حرفه‌ای داشته باشیم.
این بازیگر سینما و تلویزیون با تأکید بر اینکه پرداختن به دفاع مقدس تنها بازگویی گذشته نیست، گفت: ما با روایت این دوران می‌توانیم درباره مسائل امروز جامعه نیز گفت‌وگو کنیم. مفاهیمی مانند مسئولیت‌پذیری، همدلی، کمک به دیگران، حفظ منافع جمعی و ایستادگی در برابر دشواری‌ها، محدود به یک دوره تاریخی نیستند. وقتی زندگی شهدا را به‌درستی بررسی می‌کنیم، می‌توانیم درباره معنای این ارزش‌ها در زندگی امروز نیز تأمل کنیم. البته نباید میان گذشته و حال ارتباطی تصنعی ایجاد کنیم؛ این پیوند باید از دل واقعیت‌های زندگی و انتخاب‌های شخصیت‌ها شکل بگیرد.
فلاح در پایان اظهار کرد: معتقدم یاد شهدا زمانی به شکلی مؤثر در جامعه زنده می‌ماند که شناخت ما از آن‌ها به رفتار و نگرشمان نیز راه پیدا کند. برگزاری مراسم و ساخت آثار هنری هر دو ارزشمندند، اما در کنار آن‌ها باید تلاش کنیم معنای مسئولیت، فداکاری و توجه به دیگران را در زندگی روزمره نیز جدی بگیریم. شهدا بخشی از تاریخ و حافظه جمعی ما هستند و پرداختن به زندگی و شخصیت آن‌ها وظیفه‌ای فرهنگی و انسانی است. امیدوارم هنرمندان با مطالعه بیشتر، نگاه دقیق‌تر و استفاده از زبان صادقانه هنر بتوانند آثاری خلق کنند که هم شأن و جایگاه شهدا را پاس بدارد و هم برای نسل امروز و فردا قابل فهم، باورپذیر و ماندگار باشد.
انتهای پیام
نظر شما